Απόψεις – H Γεωγραφία είναι πανταχού παρούσα

Του Γεωγράφου Ιωάννη Μιχαλακόπουλου
* Δημοσιεύτηκε 03/05/2025 στο www.kathimerini.gr

Ενα χαρακτηριστικό της Γεωγραφίας, πέραν της έντονης διαθεματικότητας, είναι το ότι τη συναντάμε συχνότατα στον καθημερινό μας βίο. Ενίοτε, οι εξωφρενικοί ρυθμοί ζωής μάς εμποδίζουν να τη δούμε και να την αναγνωρίσουμε. Ισως έχει καταστεί πια πολύ οικεία και είναι δυσδιάκριτη σε αρκετούς. Ομως, η «πεισματάρα» Γεωγραφία, όσο την αγνοούμε, τόσο εντείνει την παρουσία της. ∆ημιουργεί πραγματικότητες, τροφοδοτεί τη σκέψη, οξύνει τη χωρική αντίληψη και κρατάει την κριτική μας ικανότητα σε εγρήγορση.

Το καλοκαίρι, νότιοι άνεμοι φέρνουν στις μεσογειακές γειτονιές αφρικανική σκόνη, η οποία επικάθεται στα οχήματα αυξάνοντας τους τζίρους των πλυντηρίων αυτοκινήτων. Σαν χειμωνιάζει, βοριάδες γεμίζουν τα Βαλκάνια με ψυχρές αέριες μάζες από τη Σιβηρία. Ετσι, θίγεται ο οικογενειακός προϋπολογισμός, καθότι το υψηλό κόστος θέρμανσης βάζει «φωτιά στα κοινόχρηστα». Βέβαια, πολύ απλούστερα τα δελτία καιρού είναι που καθορίζουν τι θα φορέσουμε. Σπορτέξ ή πέδιλα; Ζακετούλα ή παλτό; Θα πάρουμε μαζί μας ομπρέλα ή στυλιστικά άψογο γυαλί ηλίου;

Κατόπιν, το ημερήσιο πρόγραμμα συνεχίζεται με αποφάσεις για τις διαδρομές που θα ακολουθηθούν καθώς και για τα χρησιμοποιούμενα μέσα. Παίρνοντας το Ι.Χ., θα «βάλουμε» το GPS αποφεύγοντας τα μποτιλιαρίσματα και ελαχιστοποιώντας τις χρονοαποστάσεις. Οταν επιλέγουμε τα μέσα μαζικής μεταφοράς (μετρό, λεωφορεία), μας καλωσορίζει το καινοτόμο «σύμπαν» της Τηλεματικής με χιλιάδες «έξυπνες στάσεις» αλλά και εύχρηστες εφαρμογές στο κινητό. Ξεκάθαρα, η πρωτοπόρος Γεωπληροφορική –συνθέτοντας δίκτυα, δορυφόρους και τεχνολογίες επικοινωνίας– διευκολύνει τη ζωή του χωροπλεύστη καθημερινουπολίτη!

Μετά τη «μετρό» εμπειρία και το βίωμα του μετρό –και της οδικής κυκλοφορίας– ας περάσουμε στο μενού, καθότι και στον κρίσιμο τομέα της διατροφής η Γεωγραφία αξιοποιεί χωρικά δεδομένα και διατυπώνει προτάσεις. Λογικό ακούγεται, η εν Ελλάδι νοικοκυρά να προσπαθεί να γεμίζει το καλάθι της με αγροτικά προϊόντα που είναι «στην εποχή τους». Γιατί να αναζητήσει πεπόνια, φράουλες και καρπούζια τα Χριστούγεννα, τη στιγμή που υπάρχουν ωραιότατα πορτοκάλια, μήλα, λάχανα και κουνουπίδια; Αυτή η φιλοσοφία οδηγεί στην προσδοκία ότι τα φρουτολαχανικά που θα φτάσουν στο τραπέζι μας, δεν θα έχουν παραχθεί στο άλλο ημισφαίριο, ούτε θα έχουν υποστεί υπέρμετρες και έκνομες φυτοφαρμακευτικές παρεμβάσεις. Σε πολλές περιπτώσεις, είναι αρεστό και επιβεβλημένο να αναγράφεται η γεωγραφική προέλευση των αγροκτηνοτροφικών προϊόντων, μια και αυτή αποτελεί σημαντικό κομμάτι της εμπορικής επωνυμίας και αξίας τους. Ας θυμηθούμε χαρακτηριστικά: Αγιωργίτικο κρασί Νεμέας, φάβα Σαντορίνης, μαστίχα από τη μυροβόλο Χίο αλλά και χαλούμι Κύπρου (στα κάρβουνα) για μια γαστρονομική απογείωση προς την… «Εξώσφαιρα» των γεύσεων!

Κλείνοντας αυτό το ταξίδι «αστραπή» στη Γεωγραφία της καθημερινότητας, καλό είναι να μη λησμονήσουμε και τα λαλίστατα τοπωνύμια. Πρόκειται για έναν επίμονο ψίθυρο της ιστορίας κάθε τόπου, που μεταφέρεται από στόμα σε στόμα συντηρώντας σεβαστικά τη λαϊκή μνήμη. Στην Αθήνα, ο Ελαιώνας και οι Αμπελόκηποι παραπέμπουν στην κρατούσα χλωρίδα της Αττικής. Ενώ, στο Περιστέρι της καρδιάς μας, ακούγοντας τα τοπωνύμια «Κάρβουνο» και «Τσαλαβούτα» κατανοεί και ο πλέον ανυποψίαστος αστικός περιπατητής σε ποια περιοχή της πόλης υπήρχε λιγνιτωρυχείο, αλλά και πού οι κάτοικοι ταλαιπωρούντο από πλημμυρικά φαινόμενα…

Ιωάννης Μ. Μιχαλακόπουλος
Περιστέρι

Πηγή: https://www.kathimerini.gr/opinion/readers/563591950/h-geografia-einai-pantachoy-paroysa/